Πριν από μια ιατρική εξέταση ή επέμβαση, ο ασθενής συχνά αισθάνεται ότι «πρέπει απλώς να εμπιστευτεί». Η εμπιστοσύνη όμως δεν αναιρεί το δικαίωμα στην ενημέρωση. Η ιατρική πράξη δεν ξεκινά με το νυστέρι ή την εξέταση· ξεκινά με τη γνώση και τη συναίνεση.
Η ελλιπής ενημέρωση δεν σημαίνει απαραίτητα κακή πρόθεση ή λάθος χειρισμό. Σημαίνει όμως ότι ο ασθενής μπορεί να οδηγήθηκε σε μια πράξη χωρίς να γνωρίζει πλήρως τι πρόκειται να συμβεί, ποιοι είναι οι κίνδυνοι και ποιες οι εναλλακτικές. Και αυτό είναι ζήτημα δικαιωμάτων.
Τι σημαίνει «ενημερωμένη συναίνεση»
Η συναίνεση δεν είναι μια απλή υπογραφή σε ένα έντυπο λίγο πριν την πράξη. Είναι μια διαδικασία. Προϋποθέτει ότι ο ασθενής έλαβε επαρκή, κατανοητή και ειλικρινή ενημέρωση για τη φύση της εξέτασης ή επέμβασης, τους πιθανούς κινδύνους, τα αναμενόμενα οφέλη και τις διαθέσιμες εναλλακτικές.
Όταν αυτή η ενημέρωση δεν παρέχεται ή παρέχεται αποσπασματικά, η συναίνεση χάνει το νόημά της.
Πότε η ενημέρωση θεωρείται ελλιπής
Η ενημέρωση μπορεί να θεωρηθεί ελλιπής όταν ο ασθενής δεν ενημερώνεται για σοβαρούς ή συχνούς κινδύνους, όταν δεν του δίνεται χρόνος να σκεφτεί ή να ρωτήσει, ή όταν η πληροφόρηση γίνεται με τρόπο που δεν μπορεί να κατανοήσει.
Επίσης, ελλιπής θεωρείται η ενημέρωση όταν παρουσιάζεται μια εξέταση ή επέμβαση ως «τυπική» ή «απλή», χωρίς αναφορά σε ενδεχόμενες επιπλοκές που, αν και όχι συχνές, είναι ουσιώδεις.
Εξετάσεις και επεμβάσεις: ισχύουν τα ίδια;
Η υποχρέωση ενημέρωσης δεν περιορίζεται στις μεγάλες χειρουργικές επεμβάσεις. Ισχύει και για διαγνωστικές εξετάσεις, επεμβατικές πράξεις, αναισθησία, βιοψίες ή οποιαδήποτε πράξη που ενέχει κίνδυνο ή μπορεί να επηρεάσει την υγεία ή την αξιοπρέπεια του ασθενούς.
Το επίπεδο της ενημέρωσης προσαρμόζεται στη φύση της πράξης, όχι στο αν αυτή θεωρείται «μικρή» ή «μεγάλη».
Τι εξετάζεται όταν προκύπτει πρόβλημα
Όταν μετά από μια πράξη προκύψει επιπλοκή ή ανεπιθύμητο αποτέλεσμα, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν υπήρξε ιατρικό λάθος. Εξετάζεται και αν ο ασθενής είχε ενημερωθεί επαρκώς ώστε να συναινέσει εν γνώσει του.
Ο ιατρικός φάκελος, τα έντυπα συναίνεσης και οι καταγραφές ενημέρωσης παίζουν καθοριστικό ρόλο. Η απουσία ή η τυπική συμπλήρωσή τους μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά ερωτήματα.
Γιατί η ενημέρωση προστατεύει και τον ασθενή και τον γιατρό
Η ουσιαστική ενημέρωση δεν είναι εμπόδιο στην ιατρική πράξη. Είναι θεμέλιό της. Προστατεύει τον ασθενή από αιφνιδιασμούς και τον γιατρό από παρεξηγήσεις και αμφισβητήσεις.
Όταν η ενημέρωση είναι πλήρης και καταγεγραμμένη, η σχέση εμπιστοσύνης ενισχύεται και οι συγκρούσεις μειώνονται.
Η συζήτηση για την ενημερωμένη συναίνεση δεν είναι θεωρητική. Αφορά καθημερινές ιατρικές πράξεις και πραγματικούς ανθρώπους. Η γνώση του τι ισχύει βοηθά ώστε οι αποφάσεις να λαμβάνονται με σεβασμό και διαφάνεια.
ΣΗΜΕΊΩΣΗ: Το παρόν έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική ή ιατρική συμβουλή. Κάθε υπόθεση εξετάζεται ξεχωριστά με βάση τα πραγματικά της δεδομένα.
ΠΗΓΕΣ
- Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας (Ν. 3418/2005 – υποχρέωση ενημέρωσης και συναίνεσης ασθενούς)
- Αστικός Κώδικας (άρθρο 57 – προστασία της προσωπικότητας)
- Νομολογία ελληνικών δικαστηρίων για ενημερωμένη συναίνεση σε ιατρικές πράξεις
- European Convention on Human Rights – Article 8 (respect for private life)
- European Court of Human Rights – HUDOC (ιατρική συναίνεση & αυτονομία)
- World Health Organization – Informed consent in medical practice
Διαβάστε επίσης
Πόσο διαρκεί μια υπόθεση ιατρικού λάθους στην Ελλάδα
Όταν κάποιος αρχίζει να σκέφτεται αν όσα συνέβησαν σε μια νοσηλεία ή ιατρική πράξη ήταν σωστά, ένα από τα πρώτα ερωτήματα που προκύπτουν...
Περισσότερα
Καισαρική χωρίς λόγο: Πότε θεωρείται ιατρικό λάθος και σωματική βλάβη;
Η καισαρική τομή είναι μια σοβαρή ιατρική πράξη. Σε πολλές περιπτώσεις σώζει ζωές – της μητέρας, του παιδιού ή και των δύο. Υπάρχουν...
ΠερισσότεραΠιστεύετε ότι έχετε υποστεί ιατρικό λάθος εσείς ή κάποιο αγαπημένο σας προσώπο;
Μη διστάσετε να ζητήσετε τη συμβουλή μας για οποιαδήποτε απορία σας.
Συμπληρώστε τα στοιχεία σας για να επικοινωνήσουμε μαζί σας