Υπάρχει μια στιγμή που σχεδόν όλοι έχουμε ζήσει, είτε ως ασθενείς είτε ως συνοδοί: βρίσκεσαι σε ένα νοσοκομείο, ακούς λέξεις δύσκολες, περιμένεις σε ουρά, προσπαθείς να καταλάβεις “τι γίνεται τώρα” — και μέσα σε όλο αυτό αναρωτιέσαι αν έχεις δικαιώματα ή απλώς “ακολουθείς τη ροή”.
Η αλήθεια είναι απλή: στο νοσοκομείο, ο ασθενής δεν είναι “παθητικός δέκτης”. Έχει δικαιώματα, και αυτά δεν είναι θεωρητικά. Είναι κανόνες που αφορούν την ενημέρωση, τη συναίνεση, την αξιοπρέπεια, την ιδιωτικότητα, την πρόσβαση στον ιατρικό φάκελο και τα διαθέσιμα κανάλια παραπόνων μέσα στο ΕΣΥ. Το βασικό θεμέλιο για τα δικαιώματα του νοσοκομειακού ασθενή βρίσκεται στο άρθρο 47 του Ν. 2071/1992.
Εν Συντομία
Αν έπρεπε να κρατήσεις μόνο τρία πράγματα από αυτόν τον οδηγό, είναι αυτά: πρώτον, έχεις δικαίωμα να ενημερώνεσαι με τρόπο που να καταλαβαίνεις και να συμμετέχεις στη λήψη αποφάσεων για την υγεία σου. Δεύτερον, έχεις δικαίωμα αξιοπρέπειας και ιδιωτικότητας σε κάθε στάδιο της νοσηλείας. Και τρίτον, έχεις δικαίωμα πρόσβασης στον ιατρικό σου φάκελο, καθώς και θεσμική διαδρομή για παράπονα/καταγγελίες μέσα στο ίδιο το νοσοκομείο.
1) Το “θεμέλιο” των δικαιωμάτων στο νοσοκομείο
Το άρθρο 47 του Ν. 2071/1992 συγκεντρώνει την κεντρική λογική: ο ασθενής δικαιούται πρόσβαση στις κατάλληλες υπηρεσίες, φροντίδα με σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ενημέρωση και προστασία της ιδιωτικής ζωής.
Αυτό έχει πρακτική σημασία. Σημαίνει ότι η αντιμετώπιση δεν πρέπει να είναι απρόσωπη ή προσβλητική, ότι η επικοινωνία δεν μπορεί να περιορίζεται σε “υπόγραψε εδώ” χωρίς εξήγηση, και ότι το νοσοκομείο οφείλει να οργανώνει υπηρεσίες με τρόπο που να σέβεται τον άνθρωπο — ακόμη κι όταν υπάρχει πίεση.
2) Δικαίωμα ενημέρωσης και συμμετοχής στις αποφάσεις
Ο νόμος μιλά καθαρά για το δικαίωμα του ασθενούς να πληροφορείται ό,τι αφορά την κατάστασή του και να σχηματίζει εικόνα που του επιτρέπει να λαμβάνει αποφάσεις ή να συμμετέχει στη λήψη τους.
Παράλληλα, ο Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας (Ν. 3418/2005) περιγράφει το πλαίσιο ενημέρωσης και συναίνεσης, με ειδικές προβλέψεις (π.χ. για ανηλίκους και περιπτώσεις μειωμένης ικανότητας συναίνεσης).
Το “σωστό” εδώ δεν είναι να σου ειπωθούν δεκάδες τεχνικές λεπτομέρειες. Είναι να σου εξηγηθεί, σε επίπεδο που να καταλαβαίνεις, τι πρόκειται να γίνει και γιατί, ποιες είναι οι εναλλακτικές (όταν υπάρχουν), τι συνεπάγεται η κάθε επιλογή, και να υπάρχει χώρος για ερωτήσεις.
3) Αξιοπρέπεια, σεβασμός και ιδιoτικότητα
Η νοσοκομειακή εμπειρία συχνά γίνεται δύσκολη όχι μόνο από την ασθένεια, αλλά από το αίσθημα έκθεσης: πολλοί άνθρωποι στον ίδιο χώρο, προσωπικά δεδομένα που ακούγονται, εξετάσεις χωρίς ιδιoτικότητα.
Το δικαίωμα προστασίας της ιδιωτικής ζωής και ο σεβασμός της αξιοπρέπειας είναι ρητά στοιχεία του πλαισίου δικαιωμάτων. Και επειδή μιλάμε για δεδομένα υγείας, ισχύουν αυξημένες υποχρεώσεις εμπιστευτικότητας και προστασίας προσωπικών δεδομένων.
4) Ο ιατρικός φάκελος: πρόσβαση, αντίγραφα, και τι σημαίνει “δικαίωμα πρόσβασης”
Η πρόσβαση στον ιατρικό φάκελο είναι από τα πιο συχνά θέματα που αναζητούν οι πολίτες, ειδικά όταν θέλουν να καταλάβουν τι συνέβη σε μια νοσηλεία ή να συνεχίσουν τη θεραπεία τους αλλού.
Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα έχει ειδική ενημέρωση για το δικαίωμα πρόσβασης του ασθενούς στον ιατρικό του φάκελο. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το δικαίωμα πρόσβασης και λήψης αντιγράφου στηρίζεται και στο άρθρο 15 του ΓΚΠΔ.
Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε κάτι πολύ συγκεκριμένο: μπορείς να ζητήσεις τα δεδομένα που σε αφορούν και να λάβεις αντίγραφο. Για πρόσθετα αντίγραφα, μπορεί να προβλέπεται εύλογη διοικητική επιβάρυνση, ανάλογα με τις συνθήκες και τον τρόπο αιτήματος.
5) Παράπονα και καταγγελίες μέσα στο ΕΣΥ: το επίσημο “κανάλι” που συχνά αγνοούμε
Πολλοί δεν το γνωρίζουν, αλλά στο ΕΣΥ υπάρχουν θεσμοθετημένα Γραφεία Προστασίας Δικαιωμάτων Ληπτών/τριών Υπηρεσιών Υγείας σε κάθε νοσοκομείο, με ρόλο να υποστηρίζουν την τήρηση και προάσπιση των δικαιωμάτων των πολιτών.
Το Υπουργείο Υγείας περιγράφει το πλαίσιο σύστασης και βασικές αρμοδιότητές τους, καθώς και τη σύνδεσή τους με το θεσμικό πλαίσιο του Ν. 4368/2016 και σχετικές κανονιστικές ρυθμίσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παράπονο “λύνεται μαγικά”. Σημαίνει όμως ότι υπάρχει επίσημος θεσμικός δρόμος εντός του νοσοκομείου, πριν κάποιος φτάσει σε πιο σύνθετες διαδικασίες.
6) Συχνές παρεξηγήσεις που “κοστίζουν” μέσα στο νοσοκομείο
Μια συνηθισμένη παρεξήγηση είναι ότι η ενημέρωση αφορά μόνο τον συνοδό. Στην πραγματικότητα, ο πυρήνας είναι ο ασθενής και η δυνατότητα να ενημερώνεται ο ίδιος, με τις νόμιμες εξαιρέσεις και τις ειδικές περιπτώσεις (όπως περιγράφονται στο πλαίσιο ενημέρωσης/συναίνεσης).
Μια δεύτερη παρεξήγηση είναι ότι ο ιατρικός φάκελος “ανήκει” στο νοσοκομείο και δεν μπορείς να τον δεις. Το δικαίωμα πρόσβασης στα δεδομένα υγείας είναι κατοχυρωμένο και υπάρχουν επίσημες κατευθύνσεις για το πώς ασκείται. Πριν πάρετε εξιτήριο βεβαιωθείτε πως έχετε στα χέρια σας όλα τα απαραίτητα έγγραφα.
7) Μικρή, αλλά σημαντική σημείωση για τον σκοπό του οδηγού
Ο οδηγός αυτός είναι ενημερωτικός και γράφτηκε για να βοηθήσει τον αναγνώστη να κατανοήσει το πλαίσιο δικαιωμάτων και προστασίας μέσα στο ΕΣΥ. Δεν αποτελεί εξατομικευμένη νομική ή ιατρική συμβουλή.
ΠΗΓΕΣ
- Ν. 2071/1992 – άρθρο 47
- Υπουργείο υγείας
- Ν. 4368/2016 – άρθρο 60 (Γραφεία Προστασίας Δικαιωμάτων Ληπτών Υπηρεσιών Υγείας)
- ΑΠΔΠΧ
- Ν. 3418/2005 – Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας
Διαβάστε επίσης
Κέρκυρα: Θάνατος 34χρονης μετά από αμυγδαλεκτομή — τι αναφέρουν τα
Μια υπόθεση που απασχολεί έντονα την επικαιρότητα αφορά τον θάνατο 34χρονης γυναίκας από την Κέρκυρα, μετά από επέμβαση αφαίρεσης αμυγδαλών. Σύμφωνα με όσα...
Περισσότερα
Καταγγελία για πιθανό ιατρικό λάθος: γιατί έχει σημασία η νομική
Όταν ένας άνθρωπος πιστεύει ότι υπέστη ιατρικό λάθος, το πρώτο συναίσθημα είναι συνήθως ένα μείγμα φόβου, θυμού και αβεβαιότητας. Εκεί ακριβώς γεννιέται και...
ΠερισσότεραΠιστεύετε ότι έχετε υποστεί ιατρικό λάθος εσείς ή κάποιο αγαπημένο σας προσώπο;
Μη διστάσετε να ζητήσετε τη συμβουλή μας για οποιαδήποτε απορία σας.
Συμπληρώστε τα στοιχεία σας για να επικοινωνήσουμε μαζί σας