Οι πρόσφατες καταγγελίες για ιδιωτικούς χώρους υγείας φέρνουν ξανά στο προσκήνιο ένα δύσκολο ερώτημα: πώς μπορεί ένας ασθενής να ξέρει αν ο χώρος στον οποίο απευθύνεται λειτουργεί νόμιμα, αν η πράξη που του προτείνεται επιτρέπεται να γίνει εκεί και αν το πρόσωπο που την πραγματοποιεί έχει την απαιτούμενη ιδιότητα;
Το θέμα έγινε ακόμη πιο επίκαιρο μετά την υπόθεση θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη, όπου η συζήτηση δεν περιορίστηκε μόνο στις συνθήκες ενός περιστατικού. Άνοιξε ευρύτερα ο φάκελος των ελέγχων σε ιδιωτικά ιατρεία, της δήλωσης ιατρικού εξοπλισμού, των πράξεων που επιτρέπεται να γίνονται σε κάθε χώρο και του τρόπου με τον οποίο οι καταγγελίες ασθενών μπορούν να ενεργοποιήσουν τους αρμόδιους μηχανισμούς.
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Όταν στον δημόσιο λόγο μιλάμε για «μη αδειοδοτημένα ιατρεία», δεν σημαίνει πάντα ότι ένας χώρος δεν έχει καμία άδεια λειτουργίας. Σε αρκετές περιπτώσεις, το πρόβλημα μπορεί να είναι διαφορετικό: ένας χώρος να έχει άδεια για συγκεκριμένη δραστηριότητα, αλλά να φέρεται ότι γίνονται εκεί πράξεις που δεν καλύπτονται από αυτήν, να χρησιμοποιείται μη δηλωμένος ή μη επιτρεπόμενος εξοπλισμός, ή να πραγματοποιούνται ιατρικές πράξεις από πρόσωπα χωρίς την απαιτούμενη εξειδίκευση.
Για τον ασθενή, όμως, η διαφορά αυτή συχνά δεν είναι ορατή. Ο πολίτης βλέπει έναν χώρο που παρουσιάζεται ως ιατρείο, μια «θεραπεία» που του προτείνεται ως λύση και ένα πρόσωπο που μιλά με κύρος. Δεν γνωρίζει πάντα τι πρέπει να είναι δηλωμένο, ποιος επιτρέπεται να κάνει τι, ποιες πράξεις απαιτούν συγκεκριμένο χώρο και τι σημαίνει πραγματικά «ιατρική υπηρεσία».
Οι καταγγελίες που ανοίγουν τον δρόμο για ελέγχους
Τα τελευταία ρεπορτάζ δείχνουν ότι οι καταγγελίες δεν είναι τυπική διαδικασία. Μπορούν να οδηγήσουν σε ελέγχους, αυτοψίες, διαβίβαση φακέλων σε αρμόδιες αρχές, πειθαρχικές διαδικασίες, πρόστιμα ή ακόμη και αναστολή λειτουργίας.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ιδιωτικού πολυϊατρείου στην Αττική, όπου έλεγχος της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας πραγματοποιήθηκε μετά από ανώνυμη καταγγελία για εμφύτευση μαλλιών από μη εξειδικευμένο προσωπικό. Από τον έλεγχο προέκυψαν ζητήματα σχετικά με τη λειτουργία δερματολογικού ιατρείου, την παρουσία του επιστημονικά υπευθύνου και τη διενέργεια πράξεων από πρόσωπα που δεν είχαν την απαιτούμενη εξειδίκευση.
Η υπόθεση αυτή είναι σημαντική γιατί δείχνει κάτι απλό: ένας ασθενής ή πολίτης που παρατηρεί κάτι προβληματικό δεν πρέπει να θεωρεί ότι «δεν θα γίνει τίποτα». Αν η αναφορά γίνει στον σωστό φορέα και με τρόπο που μπορεί να καταγραφεί, μπορεί να αποτελέσει την αρχή ενός πραγματικού ελέγχου.
Το ίδιο ισχύει και για τις πρόσφατες αναφορές σε «μαϊμού» θεραπείες, αντιποίηση ιατρικού επαγγέλματος και πράξεις από μη αρμόδιο προσωπικό. Οι έλεγχοι σε υπηρεσίες υγείας δεν αφορούν μόνο μεγάλα νοσοκομεία ή οργανωμένες κλινικές. Αφορούν και ιδιωτικούς χώρους που παρέχουν υπηρεσίες με ιατρικό περιεχόμενο, αισθητικές πράξεις, επεμβατικές μεθόδους ή θεραπείες που παρουσιάζονται ως λύσεις για προβλήματα υγείας.
Το πρόβλημα των «θεραπειών» που ακούγονται ιατρικές
Ένα από τα πιο δύσκολα σημεία για τον ασθενή είναι η γλώσσα. Πολλές υπηρεσίες παρουσιάζονται με όρους που δημιουργούν αίσθηση επιστημονικότητας: «αναγεννητική», «αντιγηραντική», «αποτοξινωτική», «κυτταρική», «ενισχυτική», «προληπτική». Ο μέσος άνθρωπος δεν είναι σε θέση να γνωρίζει αν μια τέτοια υπηρεσία είναι αναγνωρισμένη ιατρική πράξη, αν επιτρέπεται να γίνεται σε συγκεκριμένο χώρο ή αν απαιτεί ειδικό εξοπλισμό, ομάδα και δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης επιπλοκών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε σύγχρονη ή ιδιωτική θεραπεία είναι ύποπτη. Σημαίνει όμως ότι ο ασθενής πρέπει να μπορεί να ρωτά καθαρά: ποιος την κάνει, με ποια ιδιότητα, σε ποιον χώρο, με ποια άδεια, με ποιον εξοπλισμό και τι προβλέπεται αν υπάρξει επιπλοκή.
Η υπόθεση της πλασμαφαίρεσης ανέδειξε ακριβώς αυτό το ζήτημα. Η συζήτηση που ακολούθησε δεν αφορά μόνο ένα μηχάνημα ή ένα περιστατικό. Αφορά το ερώτημα αν ένας ασθενής μπορεί να καταλάβει εγκαίρως ότι μια πράξη που ακούγεται «ιατρική» μπορεί να μην είναι κατάλληλη για τον χώρο στον οποίο του προτείνεται.
Όταν η καταγγελία γίνεται «λάθος», μπορεί να χαθεί χρόνος
Ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών δημοσίευσε οδηγίες για την ορθή υποβολή καταγγελιών από πολίτες, επισημαίνοντας ότι οι αναφορές που σχετίζονται με ιατρικές υπηρεσίες μπορούν να υποβάλλονται σε διαφορετικούς φορείς, ανάλογα με τη φύση του προβλήματος.
Αυτό έχει μεγάλη σημασία. Άλλη είναι η καταγγελία για συμπεριφορά ή ιατρική πράξη γιατρού. Άλλο είναι το ζήτημα άδειας λειτουργίας ενός χώρου. Άλλο είναι ο υγειονομικός έλεγχος. Άλλο είναι μια οικονομική διαφορά με ιδιωτική μονάδα. Άλλο είναι η αντιποίηση ιατρικού επαγγέλματος. Άλλο είναι ένα περιστατικό που μπορεί να έχει ποινική διάσταση.
Αν ο ασθενής απευθυνθεί σε λάθος φορέα ή με τρόπο που δεν καταγράφεται, μπορεί να χαθεί πολύτιμος χρόνος. Ακόμη χειρότερα, μπορεί να αποθαρρυνθεί και να εγκαταλείψει την προσπάθεια. Γι’ αυτό οι καταγγελίες πρέπει να γίνονται γραπτώς, με σαφή περιγραφή των περιστατικών, ημερομηνίες, στοιχεία επικοινωνίας όπου χρειάζεται και όσα έγγραφα ή αποδείξεις έχει στη διάθεσή του ο πολίτης.
Οι τηλεφωνικές ή προφορικές αναφορές μπορεί να μην αρκούν, ακριβώς επειδή δεν αφήνουν πάντοτε επίσημο ίχνος. Για να ελεγχθεί μια υπόθεση, πρέπει πρώτα να υπάρχει καταγεγραμμένη αναφορά.
Τι πρέπει να προσέχει ο ασθενής πριν δεχθεί μια πράξη
Ο ασθενής δεν είναι ελεγκτικός μηχανισμός. Δεν μπορεί και δεν πρέπει να φορτώνεται την ευθύνη να γνωρίζει όλο το πλαίσιο αδειοδότησης ενός ιατρείου. Μπορεί όμως να κάνει ορισμένες βασικές ερωτήσεις πριν δεχθεί μια πράξη, ειδικά όταν αυτή είναι επεμβατική, ακριβή, ασυνήθιστη ή παρουσιάζεται ως «θεραπεία» για πολλά διαφορετικά προβλήματα.
Πρέπει να γνωρίζει ποιος είναι ο γιατρός που αναλαμβάνει την πράξη, ποια είναι η ειδικότητά του, αν ο χώρος έχει άδεια για τη συγκεκριμένη υπηρεσία, αν απαιτείται εξειδικευμένο προσωπικό, αν υπάρχει ενημερωμένη συναίνεση, αν δίνονται γραπτές οδηγίες και τι γίνεται σε περίπτωση επιπλοκής.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν η υπόσχεση είναι υπερβολική. Όταν μια θεραπεία παρουσιάζεται ως λύση για πολλά και διαφορετικά προβλήματα, όταν χρησιμοποιείται πίεση ή φόβος, όταν ο ασθενής ακούει ότι «αν δεν το κάνεις, κινδυνεύεις», όταν δεν δίνονται καθαρές απαντήσεις ή όταν ζητούνται μεγάλα ποσά χωρίς σαφή ιατρική τεκμηρίωση, τότε χρειάζεται δεύτερη γνώμη.
Η δεύτερη γνώμη δεν είναι ένδειξη δυσπιστίας. Είναι στοιχείο προστασίας του ασθενή.
Γιατί οι καταγγελίες έχουν σημασία τώρα
Οι πρόσφατες υποθέσεις δείχνουν ότι οι έλεγχοι στην ιδιωτική υγεία δεν είναι θεωρητικό θέμα. Όταν ένας ιδιωτικός χώρος εμφανίζεται ως ιατρείο ή όταν προτείνονται θεραπείες με ιατρικό χαρακτήρα, ο ασθενής πρέπει να ξέρει ότι υπάρχουν κανόνες. Δεν μπορεί ο καθένας να κάνει τα πάντα, σε οποιονδήποτε χώρο, με οποιονδήποτε εξοπλισμό.
Η ασφάλεια του ασθενή δεν εξαρτάται μόνο από το αν μια πράξη «πέτυχε». Εξαρτάται από το αν έπρεπε να γίνει, αν έγινε από αρμόδιο πρόσωπο, αν έγινε σε κατάλληλο χώρο και αν ο ασθενής είχε ενημερωθεί σωστά πριν συμφωνήσει.
Αυτό είναι το σημείο που συνδέει τις πρόσφατες καταγγελίες με το δικαίωμα του ασθενή. Ο ασθενής δεν πρέπει να μένει μόνος απέναντι σε έναν χώρο που δεν μπορεί να ελέγξει. Πρέπει να έχει τη δυνατότητα να ρωτήσει, να ζητήσει έγγραφα, να πάρει δεύτερη γνώμη και, αν κάτι δεν του φαίνεται σωστό, να υποβάλει καταγγελία στον αρμόδιο φορέα.
Η καταγγελία δεν είναι εκδίκηση. Είναι τρόπος να ενεργοποιηθεί ο έλεγχος όταν υπάρχει σοβαρή αμφιβολία για την ασφάλεια, τη νομιμότητα ή την ποιότητα μιας ιατρικής υπηρεσίας.
Το κρίσιμο ερώτημα
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν υπάρχουν μη αδειοδοτημένα ιατρεία. Είναι αν ο ασθενής μπορεί να ξεχωρίσει έναν νόμιμο και ασφαλή χώρο από έναν χώρο που απλώς δείχνει ιατρικός.
Και αυτό δεν μπορεί να αφεθεί στην τύχη. Χρειάζονται σαφείς κανόνες, ουσιαστικοί έλεγχοι, διασταύρωση των δηλωμένων πράξεων και του εξοπλισμού, αλλά και εύκολες διαδικασίες καταγγελίας για τους πολίτες.
Γιατί πολλές φορές, το πρώτο σημάδι ότι κάτι δεν πάει καλά δεν το βλέπει ένας ελεγκτής. Το βλέπει ο ίδιος ο ασθενής.
Και όταν ο ασθενής μιλά, το σύστημα πρέπει να μπορεί να τον ακούσει.
Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικού χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική ή ιατρική συμβουλή. Κάθε υπόθεση πρέπει να αξιολογείται με βάση τα πραγματικά περιστατικά, τα διαθέσιμα έγγραφα και τις αρμοδιότητες των αντίστοιχων φορέων.
Πηγές:
ΕΡΤnews – Τα «λαβράκια» των ελέγχων: «Μαϊμού» θεραπείες και αντιποίηση ιατρικού επαγγέλματος – Στο μικροσκόπιο 153 υπηρεσίες υγείας
Εθνική Αρχή Διαφάνειας – Έλεγχοι της ΕΑΔ στην υγεία
Εθνική Αρχή Διαφάνειας – Έλεγχος της ΕΑΔ σε πολυϊατρείο με αντικείμενο τη διαπίστωση παροχής ιατρικών πράξεων από μη εξειδικευμένο προσωπικό
ΕΡΤnews – Θύμα καταγγέλλει στο ΕΡΤnews «γιατρούς μαϊμού»: Τον έπεισαν να αφαιρέσει κύστεις από το πρόσωπο – «Μου είπαν ότι μπορούσα να πάθω ακόμη και καρκίνο»
ΕΡΤnews – ΙΣΑ: Οδηγίες για την ορθή υποβολή καταγγελιών από τους πολίτες
Iatropedia – Πώς να υποβάλλετε καταγγελίες για ιατρικές υπηρεσίες – Οδηγίες από τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών
Υπουργείο Υγείας – Υποβολή καταγγελιών που αφορούν σε υγειονομικό έλεγχο από τις Υπηρεσίες Υγειονομικών Ελέγχων της χώρας
ΕΡΤnews – Θάνατος Μαζωνάκη: «Βροχή» οι καταγγελίες για το ιατρείο του Κολωνακίου – Έβρισκαν τρόπους να παραπλανούν τους ελεγκτές του Ιατρικού συλλόγου
ΕΡΤnews – Υπόθεση Μαζωνάκη: Βρέθηκε και μη αδειοδοτημένο μηχάνημα φυγοκέντρησης, τι λέει ο αντιπρόεδρος του ΙΣΑ για τις αυτοψίες
ΕΡΤnews – Γ. Πατούλης στο ΕΡΤnews Radio 105,8: Η πλασμαφαίρεση δεν πραγματοποιείται σε παθολογικά ιατρεία
Επικοινωνήστε με την εξειδικευμένη μας ομάδα εδώ:
Διαβάστε επίσης
Μη αδειοδοτημένα ιατρεία: οι καταγγελίες ασθενών φέρνουν ελέγχους
Οι πρόσφατες καταγγελίες για ιδιωτικούς χώρους υγείας φέρνουν ξανά στο προσκήνιο ένα δύσκολο ερώτημα: πώς μπορεί ένας ασθενής να ξέρει αν ο χώρος...
Περισσότερα
Μαζωνάκης και πλασμαφαίρεση: Πότε ευθύνεται η κλινική;
Η υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη έφερε στο προσκήνιο μια θεραπεία που πολλοί γνώριζαν κυρίως από τα πειράματα «αντιγήρανσης» του Bryan Johnson. Σύμφωνα με...
ΠερισσότεραΠιστεύετε ότι έχετε υποστεί ιατρικό λάθος εσείς ή κάποιο αγαπημένο σας προσώπο;
Μη διστάσετε να ζητήσετε τη συμβουλή μας για οποιαδήποτε απορία σας.
Συμπληρώστε τα στοιχεία σας για να επικοινωνήσουμε μαζί σας