Η πρόσβαση των ασθενών σε νέα φάρμακα παραμένει άνιση στην Ευρώπη, με την Ελλάδα να βρίσκεται σε δυσμενή θέση σε σχέση με άλλες χώρες. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης EFPIA Patients W.A.I.T. Indicator 2025, οι Έλληνες ασθενείς έχουν διαθέσιμα λιγότερα καινοτόμα φάρμακα και συχνά τα λαμβάνουν με μεγάλη καθυστέρηση μετά την ευρωπαϊκή έγκρισή τους.

Η μελέτη εξετάζει πόσα νέα φάρμακα, αφού εγκριθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, φτάνουν τελικά στους ασθενείς κάθε χώρας και σε πόσο χρόνο. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η έγκριση ενός φαρμάκου από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων δεν σημαίνει αυτόματα ότι ο ασθενής στην Ελλάδα θα έχει άμεση πρόσβαση σε αυτό.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν, στην Ελλάδα είναι διαθέσιμα 69 από τα 168 νέα φάρμακα που εξετάζει η ευρωπαϊκή μελέτη για την περίοδο 2021–2024. Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 41%. Ο μέσος χρόνος μέχρι να αποκτήσει πρόσβαση ο ασθενής ξεπερνά τους 20 μήνες, ενώ σε σχετική παρουσίαση του ΣΦΕΕ αναφέρεται αναμονή 641 ημερών. Με πρόσθετες διαδικαστικές καθυστερήσεις, η συνολική αναμονή μπορεί να υπερβεί τα δύο χρόνια.

Το ζήτημα δεν είναι μόνο στατιστικό. Για έναν ασθενή με σοβαρή ή χρόνια νόσο, η καθυστέρηση πρόσβασης σε μια νέα θεραπεία μπορεί να σημαίνει λιγότερες επιλογές, μεγαλύτερη αβεβαιότητα και διαφορετική ποιότητα φροντίδας σε σχέση με ασθενείς άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο έντονη από τα στοιχεία του ΣΦΕΕ, σύμφωνα με τα οποία από 214 νέα καινοτόμα φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον EMA την περίοδο 2022–2025, μόνο 42, δηλαδή περίπου 20%, ήταν διαθέσιμα στην ελληνική αγορά έως τον Μάιο του 2026. Ο ΣΦΕΕ κάνει λόγο για ανησυχία σχετικά με την πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε νέες καινοτόμες θεραπείες.

Η καθυστέρηση στην πρόσβαση μπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες: διαδικασίες αποζημίωσης, διαπραγμάτευση τιμών, διοικητικά στάδια, οικονομικούς περιορισμούς και αποφάσεις των ίδιων των φαρμακευτικών εταιρειών για το αν και πότε θα διαθέσουν ένα προϊόν σε κάθε αγορά. Το αποτέλεσμα όμως, από την πλευρά του ασθενή, είναι απλό: ένα φάρμακο που έχει εγκριθεί στην Ευρώπη μπορεί να μην είναι ακόμη διαθέσιμο στην Ελλάδα.

Η συζήτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί συνδέεται με την ισότητα στην περίθαλψη. Όταν ένας ασθενής στη μία χώρα έχει πρόσβαση σε μια νέα θεραπεία σε λίγες εβδομάδες και ένας ασθενής σε άλλη χώρα περιμένει μήνες ή χρόνια, δημιουργείται πρακτική ανισότητα στην αντιμετώπιση της ίδιας ασθένειας.

Για την Ελλάδα, το θέμα δεν είναι καινούργιο, αλλά τα νέα στοιχεία το επαναφέρουν με μεγαλύτερη ένταση. Η πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες δεν αφορά μόνο την πολιτική φαρμάκου. Αφορά την καθημερινή εμπειρία ανθρώπων που περιμένουν μια θεραπευτική επιλογή, ιδίως σε σοβαρές παθήσεις όπου ο χρόνος έχει σημασία.

Η μελέτη EFPIA W.A.I.T. δεν εξετάζει αν ένα φάρμακο είναι κατάλληλο για κάθε ασθενή ούτε υποκαθιστά την ιατρική κρίση. Δείχνει όμως κάτι κρίσιμο για το σύστημα: πόσο γρήγορα ή αργά μετατρέπεται η ευρωπαϊκή έγκριση ενός φαρμάκου σε πραγματική πρόσβαση για τον ασθενή.
Η σημερινή εικόνα δείχνει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές καθυστερήσεις. Και αυτό ανοίγει ένα βασικό ερώτημα για το σύστημα υγείας: πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι ασθενείς δεν θα μένουν πίσω στην πρόσβαση σε νέες θεραπείες, μόνο και μόνο επειδή ζουν σε μια χώρα όπου οι διαδικασίες χρειάζονται περισσότερο χρόνο;