Πολλοί ασθενείς, μετά από μια κακή έκβαση, μια επιπλοκή ή ένα αποτέλεσμα που δεν περίμεναν, σκέφτονται το ίδιο πράγμα: «Υπέγραψα πριν την επέμβαση, άρα δεν μπορώ να κάνω τίποτα».
Η σκέψη είναι ανθρώπινη. Η υπογραφή σε ένα έντυπο συναίνεσης μοιάζει συχνά σαν τελική αποδοχή. Σαν να σημαίνει ότι ο ασθενής συμφώνησε με όλα, ανέλαβε κάθε κίνδυνο και δεν έχει πλέον δικαίωμα να ζητήσει εξηγήσεις.
Όμως αυτό δεν είναι πάντα σωστό.
Η υπογραφή έχει σημασία, αλλά δεν αντικαθιστά την ενημέρωση. Στην Ελλάδα, η συναίνεση του ασθενή πρέπει να είναι ενημερωμένη. Δηλαδή, πριν συμφωνήσει σε μια ιατρική πράξη, ο ασθενής πρέπει να έχει λάβει σαφή, πλήρη και κατανοητή ενημέρωση για το τι πρόκειται να γίνει, γιατί προτείνεται, ποιοι είναι οι βασικοί κίνδυνοι και ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες.
Με απλά λόγια: δεν αρκεί να υπάρχει ένα χαρτί με μια υπογραφή. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν ο ασθενής κατάλαβε πραγματικά τι υπέγραφε.
Τι σημαίνει ενημερωμένη συναίνεση
Ο Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας προβλέπει ότι ο γιατρός έχει υποχρέωση να ενημερώνει τον ασθενή για την κατάσταση της υγείας του, την προτεινόμενη ιατρική πράξη, τα αναμενόμενα αποτελέσματα, τους κινδύνους και τις πιθανές συνέπειες. Προβλέπει επίσης ότι η συναίνεση πρέπει να δίνεται μετά από πλήρη, σαφή και κατανοητή ενημέρωση.
Αυτό σημαίνει ότι η συναίνεση δεν είναι απλή γραφειοκρατία. Δεν είναι ένα έντυπο που μπαίνει στον φάκελο για να «κλείσει» η συζήτηση. Είναι διαδικασία επικοινωνίας. Ο ασθενής πρέπει να μπορεί να κάνει ερωτήσεις, να καταλάβει τις βασικές πληροφορίες και να αποφασίσει ελεύθερα.
Άλλο είναι να υπογράφει κάποιος αφού του εξηγήθηκαν τα ουσιώδη σημεία μιας επέμβασης. Και άλλο να του δίνεται ένα γενικό έντυπο λίγα λεπτά πριν, μέσα σε άγχος, χωρίς ουσιαστική συζήτηση και χωρίς πραγματικό χρόνο να καταλάβει τι αποδέχεται.
Η συναίνεση δεν καλύπτει κάθε λάθος
Ακόμη και όταν η συναίνεση είναι έγκυρη, δεν σημαίνει ότι καλύπτει κάθε πιθανό ιατρικό λάθος. Ο ασθενής μπορεί να έχει ενημερωθεί ότι μια επέμβαση έχει κινδύνους ή πιθανές επιπλοκές. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει αποδεχθεί πλημμελή εκτέλεση, λάθος χειρισμό, ελλιπή παρακολούθηση ή καθυστερημένη αντιμετώπιση μιας επιπλοκής.
Η διάκριση είναι σημαντική. Μια επιπλοκή μπορεί πράγματι να συμβεί ακόμη και όταν όλα έγιναν σωστά. Μπορεί όμως, σε άλλες περιπτώσεις, να συνδέεται με λάθος, παράλειψη ή καθυστέρηση. Γι’ αυτό η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στη φράση «υπέγραψα». Βρίσκεται στον ιατρικό φάκελο, στο τι είχε εξηγηθεί και στο τι συνέβη στην πράξη.
Πότε αξίζει να εξεταστεί περισσότερο
Αν ο ασθενής υπέγραψε χωρίς να έχει καταλάβει ουσιαστικά την πράξη, αν δεν ενημερώθηκε για σημαντικούς κινδύνους, αν το αποτέλεσμα ήταν πολύ διαφορετικό από αυτό που του είχε παρουσιαστεί ή αν η βλάβη φαίνεται να συνδέεται με πιθανή παράλειψη, τότε η ύπαρξη υπογραφής δεν πρέπει να τον οδηγεί αυτόματα στη σιωπή.
Δεν σημαίνει ότι υπάρχει σίγουρα ιατρική αμέλεια. Σημαίνει όμως ότι η υπόθεση μπορεί να χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση, με βάση τα πραγματικά στοιχεία και όχι μόνο με βάση ένα έντυπο.
Το «αφού υπέγραψα, δεν μπορώ να κάνω τίποτα» είναι ένας μύθος που κρατά πολλούς ασθενείς πίσω.
Η πιο σωστή σκέψη είναι: υπέγραψα, αλλά πρέπει να δούμε τι ακριβώς υπέγραψα, τι μου εξηγήθηκε και τι συνέβη μετά.
Η υπογραφή έχει σημασία. Αλλά η ενημέρωση έχει ακόμη μεγαλύτερη. Και όταν υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα για μια ιατρική πράξη, η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στο χαρτί της συναίνεσης — βρίσκεται στη συνολική εικόνα της υπόθεσης.
Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικού χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική ή ιατρική συμβουλή. Κάθε υπόθεση αξιολογείται ξεχωριστά, με βάση τα πραγματικά περιστατικά και τα διαθέσιμα ιατρικά στοιχεία.
Πηγές:
Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας, Ν. 3418/2005 — Άρθρο 11, Υποχρέωση ενημέρωσης:
Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας, Ν. 3418/2005 — Άρθρο 12, Συναίνεση του ενημερωμένου ασθενή:
Υπουργείο Υγείας — Ν. 3418/2005, Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας:
Επικοινωνήστε με την εξειδικευμένη μας ομάδα εδώ:
Διαβάστε επίσης
Μαιευτική βία στην Ελλάδα: γιατί επανέρχεται στην επικαιρότητα — και
Χθες, 8 Μαρτίου, η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας έφερε ξανά στο προσκήνιο κάτι που συχνά μένει «εκτός κάδρου» όταν μιλάμε για υγεία: ότι...
Περισσότερα
Καισαρική χωρίς λόγο: Πότε θεωρείται ιατρικό λάθος και σωματική βλάβη;
Η καισαρική τομή είναι μια σοβαρή ιατρική πράξη. Σε πολλές περιπτώσεις σώζει ζωές – της μητέρας, του παιδιού ή και των δύο. Υπάρχουν...
ΠερισσότεραΠιστεύετε ότι έχετε υποστεί ιατρικό λάθος εσείς ή κάποιο αγαπημένο σας προσώπο;
Μη διστάσετε να ζητήσετε τη συμβουλή μας για οποιαδήποτε απορία σας.
Συμπληρώστε τα στοιχεία σας για να επικοινωνήσουμε μαζί σας