Πήγατε στον γιατρό. Περιγράψατε τα συμπτώματα. Κάνατε εξετάσεις. Ζητήσατε μια καθαρή απάντηση.
Και η απάντηση ήταν καθησυχαστική: «Δεν είναι τίποτα».
Μόνο που αργότερα αποδείχθηκε ότι κάτι υπήρχε. Μια δεύτερη γνωμάτευση, μια νέα εξέταση ή μια μεταγενέστερη ιατρική αξιολόγηση έδειξε ότι το πρόβλημα δεν εμφανίστηκε ξαφνικά. Ίσως φαινόταν ήδη στην πρώτη εξέταση. Ίσως τα συμπτώματα έπρεπε να είχαν αξιολογηθεί διαφορετικά. Ίσως ένα αποτέλεσμα δεν εξηγήθηκε ποτέ όπως έπρεπε.
Αυτές είναι από τις πιο δύσκολες στιγμές για έναν ασθενή ή την οικογένειά του. Γιατί το ερώτημα δεν είναι μόνο «τι έχω;». Είναι και κάτι βαθύτερο:
Θα μπορούσε να είχε εντοπιστεί νωρίτερα;
Όταν το «δεν είναι τίποτα» δεν αρκεί
Δεν είναι κάθε σύμπτωμα ένδειξη σοβαρής νόσου. Και δεν είναι κάθε καθυστέρηση διάγνωσης ιατρική αμέλεια.
Όμως υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο ασθενής αισθάνεται ότι κάτι δεν πάει καλά, το λέει, το ξαναλέει, ζητά βοήθεια, και η ανησυχία του αντιμετωπίζεται επιφανειακά.
Ένας πόνος που επιμένει. Μια αιμορραγία που δεν εξηγείται. Ένα νευρολογικό σύμπτωμα που αποδίδεται βιαστικά στο άγχος. Μια έντονη αδιαθεσία που θεωρείται «κούραση». Μια εικόνα που δεν ταιριάζει με τη διαβεβαίωση ότι όλα είναι φυσιολογικά.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι ο γιατρός δεν γνωρίζει πάντα από την πρώτη στιγμή την απάντηση. Το πρόβλημα είναι όταν η αβεβαιότητα παρουσιάζεται ως βεβαιότητα.
Άλλο είναι το:
«Δεν βλέπουμε κάτι σαφές αυτή τη στιγμή, αλλά χρειάζεται επανέλεγχος».
Και άλλο το:
«Δεν είναι τίποτα, φύγετε».
Αυτή η διαφορά μπορεί να είναι καθοριστική.
Όταν τα αποτελέσματα δεν εξηγούνται σωστά
Μερικές φορές η πληροφορία υπάρχει, αλλά δεν φτάνει ποτέ καθαρά στον ασθενή.
Ένα αποτέλεσμα μπορεί να έχει εκδοθεί, αλλά να μην ενημερώθηκε σωστά ο ασθενής. Μια γνωμάτευση μπορεί να γράφει ότι χρειάζεται επανέλεγχος, αλλά αυτό να μην ειπώθηκε ποτέ με σαφήνεια. Ένα εύρημα μπορεί να θεωρήθηκε «μικρό», ενώ στην πραγματικότητα απαιτούσε παρακολούθηση.
Για τον ασθενή, αυτό δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι κρίσιμο.
Αν δεν γνωρίζει ότι υπάρχει εύρημα, αμφιβολία ή ανάγκη επανεξέτασης, δεν μπορεί να ζητήσει δεύτερη γνώμη. Δεν μπορεί να επιστρέψει εγκαίρως. Δεν μπορεί να προστατεύσει τον εαυτό του.
Η ενημέρωση δεν είναι τυπικότητα. Είναι μέρος της φροντίδας.
Γι’ αυτό, σε μια υπόθεση καθυστέρησης διάγνωσης, δεν εξετάζεται μόνο τι έδειξε μια εξέταση. Εξετάζεται και τι ειπώθηκε στον ασθενή, τι γράφτηκε στη γνωμάτευση, ποιες οδηγίες δόθηκαν και αν υπήρχε σαφής σύσταση για παρακολούθηση.
Όταν η δεύτερη γνωμάτευση δείχνει ότι το πρόβλημα φαινόταν ήδη
Μία από τις πιο σοβαρές ενδείξεις είναι η δεύτερη γνωμάτευση που δείχνει ότι το πρόβλημα υπήρχε ήδη στην πρώτη εξέταση.
Για παράδειγμα, ένας μεταγενέστερος γιατρός μπορεί να δει σε παλαιότερη απεικονιστική εξέταση ένα εύρημα που δεν είχε αναφερθεί. Ή μπορεί να εξηγήσει ότι τα συμπτώματα, σε συνδυασμό με τις πρώτες εξετάσεις, έπρεπε να είχαν οδηγήσει σε περαιτέρω έλεγχο.
Αυτό δεν αποδεικνύει αυτομάτως ιατρική αμέλεια. Κάθε υπόθεση πρέπει να αξιολογείται με βάση τα δεδομένα που υπήρχαν τότε, όχι μόνο με όσα μάθαμε αργότερα.
Όμως είναι σοβαρή ένδειξη.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι απλό:
Μπορούσε και έπρεπε να είχε εντοπιστεί νωρίτερα;
Και μετά:
Η καθυστέρηση επιβάρυνε την υγεία του ασθενή;
Αν η απάντηση δείχνει ότι υπήρχαν χαμένες ευκαιρίες διάγνωσης, η υπόθεση αξίζει σοβαρή τεχνική αξιολόγηση.
Πότε αξίζει να διερευνηθεί
Μια υπόθεση χρειάζεται πιο προσεκτική αξιολόγηση όταν:
- υπήρχαν συμπτώματα που επέμεναν ή χειροτέρευαν,
- η πρώτη εξέταση είχε εύρημα που αναγνωρίστηκε αργότερα,
- δεν δόθηκαν σαφείς οδηγίες για επανέλεγχο,
- αποτέλεσμα εξέτασης δεν ανακοινώθηκε ή δεν εξηγήθηκε,
- η καθυστέρηση οδήγησε σε βαρύτερη θεραπεία, επιδείνωση ή απώλεια πολύτιμου χρόνου.
Το θέμα δεν είναι να κατηγορηθεί βιαστικά ένας γιατρός. Το θέμα είναι να απαντηθεί τεκμηριωμένα αν υπήρξε σφάλμα που είχε συνέπειες.
Πώς εξετάζεται μια τέτοια περίπτωση
Σε τέτοιες υποθέσεις, η αλήθεια συνήθως βρίσκεται στον ιατρικό φάκελο.
Χρειάζονται οι πρώτες εξετάσεις, οι γνωματεύσεις, τα αποτελέσματα, οι οδηγίες, τα εξιτήρια, οι μεταγενέστερες εξετάσεις και η τελική διάγνωση. Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι ίδιες οι απεικονιστικές εξετάσεις, όχι μόνο το γραπτό πόρισμα.
Στόχος είναι να φανεί αν η καθυστέρηση διάγνωσης συνδέεται με ιατρικό σφάλμα και αν αυτό επιβάρυνε πραγματικά την υγεία του ασθενή.
Γιατί άλλο είναι μια δύσκολη διάγνωση. Και άλλο να υπήρχαν σημάδια που δεν αξιολογήθηκαν.
Δεν είστε υποχρεωμένοι να μείνετε με την αμφιβολία.
Όταν ένας άνθρωπος έχει κάνει ό,τι έπρεπε — πήγε στον γιατρό, έκανε εξετάσεις, εμπιστεύθηκε την εκτίμηση που του δόθηκε — και αργότερα μαθαίνει ότι το πρόβλημα φαινόταν ήδη, η αμφιβολία είναι αναμενόμενη.
Δεν σημαίνει πάντα ότι υπήρξε ιατρική αμέλεια. Σημαίνει όμως ότι αξίζει να ελεγχθεί σοβαρά.
** Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικού χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική ή ιατρική συμβουλή. Κάθε υπόθεση αξιολογείται ξεχωριστά, με βάση τα πραγματικά περιστατικά και τα διαθέσιμα στοιχεία.
Πηγές:
World Health Organization, Diagnostic errors – Technical Series on Safer Primary Care
CDC, Core Elements of Hospital Diagnostic Excellence
BMJ Quality & Safety, The safety implications of missed test results for hospitalised patients
Νόμος 3418/2005, Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας
Επικοινωνήστε με την εξειδικευμένη μας ομάδα εδώ:
Διαβάστε επίσης
Όταν ο γιατρός λέει «δεν είναι τίποτα»: πότε η καθυστέρηση
Πήγατε στον γιατρό. Περιγράψατε τα συμπτώματα. Κάνατε εξετάσεις. Ζητήσατε μια καθαρή απάντηση.Και η απάντηση ήταν καθησυχαστική: «Δεν είναι τίποτα».Μόνο που αργότερα αποδείχθηκε ότι...
Περισσότερα
AI και διάγνωση: όταν ο ασθενής ρωτά ένα chatbot πριν
Όλο και περισσότεροι ασθενείς δεν ψάχνουν πλέον απλώς τα συμπτώματά τους στο διαδίκτυο. Ρωτούν ένα chatbot. Περιγράφουν πόνο, ζάλη, θολή όραση, εξετάσεις, φόβους...
ΠερισσότεραΠιστεύετε ότι έχετε υποστεί ιατρικό λάθος εσείς ή κάποιο αγαπημένο σας προσώπο;
Μη διστάσετε να ζητήσετε τη συμβουλή μας για οποιαδήποτε απορία σας.
Συμπληρώστε τα στοιχεία σας για να επικοινωνήσουμε μαζί σας